De ADHDominee

Mijn levensverhaal

1.1 Opgroeien als ‘anders’

Ik groeide op in een liefdevol gezin - lieve ouders en een fantastische zus. We stonden voor elkaar klaar en liefde voerde altijd de boventoon. Toch was ik, al vanaf jonge leeftijd, nét even anders. Nou ja, anders… Ik was vooral drukker dan gemiddeld. Waar dat bij mijn ouders soms de nodige zorgen opleverde, had ik een opa die daar op zijn eigen, bijna profetische manier naar keek. “Het komt allemaal wel goed met die jongen,” zei hij altijd. Woorden die meer betekenden dan ik toen kon vermoeden.

Op de basisschool waren er maar een paar leerkrachten die mij écht begrepen. Juf Ella en meester Mertin geloofden me soms op mijn mooie ogen, maar lieten zich ook regelmatig meeslepen in mijn verhalen. Mijn fantasie was grenzeloos en met een beetje charme kreeg ik ze vaak aan mijn kant. Toch waren er ook genoeg leerkrachten die mij maar ingewikkeld vonden. Er werd zelfs eens in de klas gevraagd: “Ruben, heb je je medicatie wel gehad?” Vaak zat ik niet bij de rest van de groep, maar werkte ik apart met een paar andere bijzondere klasgenootjes. Dat voelde soms als buitensluiten, alsof ik er niet helemaal bij hoorde.

Ook in de kerk, hoewel het een veilige plek was, merkte ik dezelfde tendens. Mensen bedoelden het goed, maar mijn drukte viel op. Ooit werd ik – als grap – aan de kapstok gehangen. Regelmatig hoorde ik: “Sjonge, wat is die jongen van Peters toch druk.” Goed bedoeld, maar het deed toch iets met me. Het knaagde aan mijn gevoel van erbij horen.

Na de basisschool, en na flink aandringen van mijn ouders, mocht ik starten op het VMBO basis-beroeps. Een nieuwe omgeving, een nieuwe kans. Ik leerde nieuwe mensen kennen en vond een goede vriend in Jeffrey, die eigenlijk het tegenovergestelde van een ADHDer was. De opleiding was niet te moeilijk, ik leerde metselen en begon te werken op de bouw.

Rond mijn zestiende leerde ik Linda kennen, de vrouw met wie ik later zou trouwen. Onze relatie kende wat aan-uit-momenten, maar Linda was – na mijn inmiddels overleden opa – een van de eersten die echt in mij geloofde. “Ruub, jij kunt veel meer dan je denkt!” zei ze. Zelf geloofde ik dat nog niet. Linda deed havo en ik voelde me onzeker bij haar klasgenoten. Diploma-uitreikingen sloeg ik liever over en ‘hoogopgeleiden’ hield ik op afstand, bang dat ze me dom zouden vinden.

Vanaf mijn zestiende werkte ik op de bouw. Daar voelde ik me voor het eerst echt op mijn plek. Mijn geloof in Jezus was sterk en ik greep elke kans aan om het evangelie te delen, zelfs op de steigers. Ik was niet bang om voor mijn geloof uit te komen. Eindelijk voelde ik me gezien, gehoord en gewaardeerd. Ik mocht er zijn, precies zoals ik was.

Toen ik net 21 was, trouwde ik met Linda. Daarmee begon een volledig nieuw hoofdstuk in mijn leven. 

1.2 de diagnose en het verschil

Je mag zijn wie je bent

Toen ik een jaar of negen was, werd ADHD bij mij vastgesteld. Ik vergeet dat bezoek aan de kinderarts nooit meer; het was een ervaring die zowel verwarrend als komisch was. Alles werd nagekeken, tot aan mijn edele delen toe. Tot op de dag van vandaag snap ik niet waarom dat nodig was—misschien kon hij me vertellen dat mijn toekomstige kinderen ook ADHD zouden krijgen? Maar goed, na dat bezoek kreeg ik al snel medicatie: Ritalin. Het bracht wat rust in mijn hoofd, maar eerlijk gezegd voelde ik dat het me weinig opleverde. Ik bleef Ruben, de drukke en wat onhandige jongen.

Wat ik me sterk herinner, is hoe mijn juffen hoopten op een wonder. Dat bleef uit. Mijn resultaten veranderden niet veel, en ik werd apart gezet in de klas. De Cito-toets? Die mocht ik niet maken, want "dat kon Ruben toch niet." Het was alsof mijn drukte en anders-zijn een probleem waren dat opgelost moest worden. Maar toen ik naar de middelbare school ging, besprak ik met mijn ouders dat ik wilde stoppen met de medicatie. Ik schaamde me ervoor en voelde dat het niet bij mij paste. 

Het wonderlijke gebeurde: ook zonder medicatie bleef ik gewoon in leven, mijn resultaten verslechterden niet, en ik voelde me zelfs beter. Ondanks mijn drukte voelde ik me gezien—door mijn ouders, mijn school en zelfs door mezelf. Ik ontdekte dat ik niet hoefde te voldoen aan de verwachtingen van anderen om mijn plek te vinden. Het VMBO werd een redding voor mij. Onderwijs op maat gaf mij de ruimte om te zijn wie ik ben en om te groeien op mijn eigen manier. Misschien redde ik niet alleen mezelf, maar ook het leven van mijn school en leerkrachten door hen te laten zien dat "anders" niet verkeerd is.

To go!
Ik ben zo dankbaar dat er plekken bestaan waar je mag zijn wie je bent, en ik geloof dat God mij precies zo heeft gemaakt met een reden. Mijn ADHD is geen fout, maar een onderdeel van wie ik ben—een bewijs van Zijn creatieve en liefdevolle hand.

"Ik loof U, omdat ik wonderlijk gemaakt ben; wonderlijk zijn Uw werken, mijn ziel weet dat zeer goed."

Psalm 139:14

Dit vers uit Psalm 139 herinnert ons eraan dat we precies zo geschapen zijn zoals God het bedoeld heeft. Jij bent "wonderlijk gemaakt", met al je drukte, energie en unieke eigenschappen. Toen je besloot te stoppen met medicatie en jezelf te accepteren zoals je bent, liet je zien dat jouw waarde niet afhing van hoe goed je paste in de verwachtingen van anderen. Je drukte, je onhandigheid, en zelfs je strijd met ADHD zijn geen fouten, maar een deel van Gods unieke ontwerp voor jou.

Het feit dat ik mezelf heb kunnen accepteren en een plek hebt gevonden waar ik mocht zijn wie ik ben—zoals op het VMBO—is een krachtig getuigenis van Gods liefde en genade. Hij leidt mij en wellicht ook jou naar plekken waar we kunnen bloeien, zelfs als we niet in het standaard plaatje passen.  Mijn en jouw verhaal laten zien dat het niet gaat om perfectie, maar om authenticiteit. God kijkt niet naar labels of prestaties, maar naar ons hart. Hij heeft jou en mij gemaakt met een reden, en onze unieke eigenschappen kunnen een zegen zijn voor anderen.

1.3 De weg naar het dominee-zijn

In 2010 trouwden Linda en ik, zoals ik eerder schreef. Het was een bijzondere tijd, maar niet lang daarna sloeg de economische crisis hard toe. Half Nederland werd werkloos, en ik was daar helaas geen uitzondering op. Ineens zat ik thuis. Als jonge man voelde ik me machteloos: ik kon al niet veel, dacht ik, en nu was er zelfs geen werk meer om mezelf in te bewijzen.

Juist in deze moeilijke periode bleek Linda, mijn vrouw, een enorme steun. Zij was de eerste in mijn leven die me echt positief stimuleerde om mezelf te ontwikkelen en een studie te gaan volgen. Een studie? Ik? Omscholen? Tot wat dan? Linda zei: “Ruub, je bent sociaal, creatief en absoluut niet gek! Is de gezondheidszorg niks voor jou?”

Na veel praten, aandringen, en bidden besloot ik het avontuur aan te gaan. Wonderlijk genoeg: ik vond het leuk én het lukte me gewoon! Van 2010 tot 2013 volgde ik de opleiding VIG/MMZ niveau 3. In die periode kwam er nog iemand op mijn pad die meer in mij zag dan ikzelf: Luuk Schouten, mijn manager. Hij was, naast Linda, de tweede die mij echt motiveerde en stimuleerde. Luuk spoorde me aan om ook niveau 4 te proberen. Gesterkt door geloof en met zijn zegen ben ik die uitdaging aangegaan. En ja hoor, ondanks mijn ADHD en chronische onzekerheid, haalde ik het diploma MMZ niveau 4 binnen één jaar!

Na mijn opleiding heb ik op verschillende plekken en met diverse doelgroepen gewerkt. In die tijd greep God op een bijzondere manier in ons leven en riep Hij ons heel concreet. Het voelde alsof alles wat ik had meegemaakt, alles wat ik had overwonnen, samenkwam in die roeping. God liet zien dat Hij een plan had, ook met mij.

"Vertrouw op de HEER met heel je hart, steun niet op je eigen inzicht. Denk aan Hem bij alles wat je doet, dan baant Hij voor jou de weg."

Spreuken 3:5-6

Misschien herken je jezelf in mijn verhaal. Misschien heb jij ook periodes gekend waarin je dacht: ‘Ik kan niet veel, wat heeft het voor zin?’ Of misschien voel je je soms onzeker over wie je bent en wat je kunt. Weet dan dat er altijd mensen kunnen opstaan die in jou geloven, zoals Linda en Luuk in mij geloofden. En weet vooral dat God een plan heeft, ook met jouw leven—hoe onzeker de toekomst soms ook lijkt.

Durf stappen te zetten, ook als je twijfelt aan jezelf. Vertrouw erop dat je meer kunt dan je denkt, zeker als je het samen met God doet. Hij kan wegen openen waar jij ze niet ziet. Geef niet op, blijf geloven in groei, en wees niet bang om hulp te vragen of een nieuwe richting in te slaan. Je bent niet alleen!

Een onverwachte roeping

Het exacte jaar weet ik niet meer, maar het was tijdens mijn laatste opleiding, MMZ niveau 4. Ik had net mijn auto total loss gereden bij de school in Zwolle—vlak voor onze vakantie. Alsof dat nog niet genoeg was, had ik met mijn impulsieve ADHD-brein ooit een oude, lekkende caravan op de kop getikt. Die caravan was oud, werkte nauwelijks, en alleen iemand als ik zou zo’n apparaat kopen. Maar goed, dat was nu het minste van onze zorgen: we hadden een auto met trekhaak nodig om überhaupt op vakantie te kunnen.

In de garage gebeurde iets wat ik nooit zal vergeten. De verkoper stelde ons een heel directe vraag, recht uit het hart: “Zijn jullie christen?” We keken elkaar even aan, een beetje onzeker, en antwoordden voorzichtig: “Ja?” De man keek me aan en zei: “Ik heb een woord voor je. Ik geloof dat God jou gaat gebruiken in Zijn koninkrijk. Jij gaat spreken en de Bijbel uitleggen.”  

Die woorden raakten me diep. Ergens in mijn hart leefde dat verlangen al. Op de steigers had ik immers al vaak getuigd van mijn geloof. Maar tegelijk kon ik het nauwelijks geloven—was dit echt voor mij bedoeld?

Tijdens de proefrit vroeg ik Linda: “Zei hij dat echt, of heb ik het me ingebeeld?” Linda lachte en zei: “Jazeker, Ruub, hij zei het echt. Maar één ding: ik word geen domineesvrouw, hoor!” We moesten er samen om lachen, maar de woorden van de verkoper bleven hangen.

Niet lang daarna werden Linda en ik in een droom heel concreet bepaald bij Gods roep op ons leven. Het was alsof God ons wilde laten zien dat Zijn plannen soms anders zijn dan onze eigen verwachtingen. We baden samen, lazen uit de Bijbel, en stukje bij beetje werd het ons duidelijker: God had een weg voor ons die we zelf nooit hadden kunnen bedenken.

"Want Ik weet welke plannen Ik voor u heb, spreekt de HEER, plannen van vrede en niet van onheil, om u een hoopvolle toekomst te geven."

Jeremia 29:11

Misschien sta jij ook wel op een kruispunt in je leven, en vraag je je af: wat is Gods plan met mij? Soms komen aanwijzingen uit onverwachte hoek—een gesprek, een droom, een bemoedigend woord van een onbekende. Weet dat God jou ziet en kent, ook als je zelf nog twijfelt. Zijn plannen zijn vaak groter en mooier dan wij kunnen bedenken.

Durf te luisteren, open te staan en te vertrouwen, zelfs als het spannend is. God gebruikt gewone mensen, met al hun eigenaardigheden en onzekerheden, om bijzondere dingen te doen. Laat je verrassen door Zijn leiding en wees niet bang om het avontuur met Hem aan te gaan.

De grootste stap: Theologie studeren

De grootste en misschien wel meest onbegrijpelijke stap in mijn leven was het inschrijven voor de studie theologie. Linda en ik voelden samen heel duidelijk: dit is de weg die de Heer voor ons heeft. Toch was niet iedereen in mijn omgeving direct enthousiast. Mensen vroegen zich hardop af: “Ruben, is dit wel verstandig? Kun jij dit wel? Wordt dit geen teleurstelling?” Op zulke momenten word je ongewild teruggeworpen op je verleden. Oude wonden worden opengereten en je voelt je weer even klein en onzeker.

Maar ondanks die twijfels en onzekerheid besloten we in geloof deze stap te zetten. En wat ben ik dankbaar dat ik stage mocht lopen bij ds. Maurits Luth. Maurits was een academisch opgeleide theoloog, maar bovenal iemand die vanaf het eerste moment in mij geloofde. Hij sprak het uit: “Ik zie het in je.” Hij bad met en voor mij, gaf me ruimte om te leren, om fouten te maken, en vooral om mezelf te zijn. Maurits, bedankt voor alles!

De start van de opleiding theologie ging echter niet zonder slag of stoot. De opleiding was modulair opgebouwd, wat betekent dat er veel vrije ruimte was om zelf keuzes te maken. Voor iemand met ADHD is dat funest—de structuur ontbreekt en de chaos ligt op de loer. Ik zou elke opleiding aanraden om een speciaal programma op te zetten voor studenten met ADHD, want deze opzet werkt simpelweg niet voor iedereen.

In het begin ging het goed, maar toen kwam corona. De wereld stond op z’n kop, en ik raakte totaal de weg kwijt in alle chaos. Toch, door ploeteren, heel veel hulp, en met Gods zegen, lukte het uiteindelijk om de draad weer op te pakken. Stap voor stap, soms met vallen en opstaan, bracht God mij waar ik moest zijn.

En nu, na al dat zweten, worstelen en bidden, mag ik mezelf de ADHD-dominee van de Baptisten Gemeente Hardenberg noemen. Wie had dat ooit gedacht?

"Mijn genade is u genoeg, want Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht."

2 Korintiërs 12:9

Welke Bijbelse persoon zou ik tot nu naast mijn ADHD-levenslijn kunnen plaatsen? 

Toen ik terugkijk op mijn reis naar het domineeschap, zie ik zoveel overeenkomsten met het leven van Petrus. Net zoals hij was ik een gewone man, iemand met fouten, onzekerheden en een verleden dat me soms achtervolgde. Toch voelde ik dat God mij riep, ondanks alles wat ik met me meedroeg. Het was een roeping die alle verstand te boven ging, en ik wist: dit is de weg die de Heer voor mij heeft.

Maar die weg was niet zonder worstelingen. Net zoals Petrus was ik vaak impulsief en chaotisch. Hij was degene die uit de boot stapte om naar Jezus te lopen over het water, maar begon te zinken toen twijfel hem overmeesterde. Ik herken mezelf in dat moment. Bij de start van mijn opleiding theologie voelde ik me sterk en vol vertrouwen, maar door corona en de chaos van een modulair programma raakte ik volledig de weg kwijt. De twijfel sloeg toe, en ik vroeg me af: “Kan ik dit wel? Ben ik hier wel geschikt voor?”

Ook Petrus maakte fouten. Hij sloeg het oor van een soldaat af in een impulsieve reactie, en hij verloochende Jezus drie keer, ondanks zijn eerdere belofte om voor Hem te sterven. Die momenten van falen en confrontatie met zijn eigen zwakheid zijn zo herkenbaar voor mij. Er waren momenten dat ik me klein voelde, dat mijn verleden me inhaalde en ik twijfelde aan mijn eigen kunnen. Net zoals Petrus werd ik geconfronteerd met mijn eigen tekortkomingen.

Maar wat mij zo raakt in het verhaal van Petrus, is dat Jezus hem niet liet vallen. Na Zijn opstanding gaf Jezus hem een nieuwe kans. Hij vroeg Petrus drie keer: “Heb je Mij lief?” en gaf hem de opdracht om Zijn schapen te hoeden. Door die woorden herstelde Jezus hem en bevestigde Hij Petrus’ roeping. Dat moment van herstel en bevestiging zie ik ook in mijn eigen leven. Ondanks mijn fouten en onzekerheden bleef God mij gebruiken. Hij gaf mij de kracht om door te ploeteren, om de chaos te overwinnen en om mijn opleiding af te ronden.

Net zoals Petrus was ik vaak impulsief. Mijn ADHD bracht uitdagingen met zich mee, maar ik zie nu dat God juist mijn energie en passie heeft gebruikt om Zijn werk te doen. Petrus werd op de Pinksterdag een krachtige spreker, en duizenden mensen kwamen tot geloof. Ik voel dat God ook mij heeft klaargemaakt om Zijn gemeente te dienen, om anderen te bemoedigen en te leiden, ondanks mijn tekortkomingen.

Nu sta ik hier, als de ADHD-dominee van de Baptisten Gemeente Hardenberg, en ik kijk terug met verwondering. Net zoals Petrus mag ik ervaren dat God niet zoekt naar perfecte mensen, maar naar mensen die bereid zijn Hem te volgen, zelfs met hun fouten en zwakheden. Hij heeft mij geroepen, en door Zijn genade ben ik hier gekomen.

"Ik zeg je: jij bent Petrus, en op deze rots zal Ik mijn kerk bouwen."
Mattheüs 16:18

Net zoals Petrus mag ik weten dat God mij gebruikt als een rots, zelfs als ik soms twijfel of faal. Hij heeft mij geroepen, en Hij zal mij blijven leiden.

Dit is mijn verhaal: een reis van chaos, onzekerheid en fouten, maar ook van genade, herstel en roeping. God heeft mij gebruikt, zoals Hij Petrus gebruikte, en ik ben dankbaar dat ik Zijn werk mag doen.

1.4 de dominee met ADHD

Als dominee draag je een verantwoordelijkheid die niet altijd licht voelt. Er hangt een bepaald verwachtingspatroon om je bediening, een beeld dat ik al van jongs af aan heb meegekregen. Bij ons thuis werd vaak gesproken over de preek van de dominee: wat voor soort mens hij was, of hij überhaupt een "mensenmens" was, en hoe hij in het leven stond. Het leek soms alsof de dominee op een voetstuk stond, een soort ideaalbeeld waar je als voorganger aan moest voldoen.

Je begrijpt, voor iemand zoals ik, met ADHD en de onzekerheden die daarbij horen, was dat geen beeld waar ik meteen enthousiast van werd. Plannen is namelijk niet mijn sterke kant, organiseren is ook niet zo mijn ding, en overzicht bewaren? Nee, daar heb ik Linda voor. Linda, mijn vrouw, is mijn rots in de branding, degene die helpt om structuur te brengen in de chaos van mijn creatieve brein. Maar toch, ondanks deze uitdagingen, voelde ik de roeping. Samen met Linda geloofden we dat God ons riep om te dienen in Hardenberg, en dat gaf ons moed om de stap te zetten.

De start in Hardenberg

Toen we aankwamen in Hardenberg, was de Baptisten Gemeente een relatief kleine gemeente. De leden waren goed onderwezen, maar er hing geen volledig harmonieuze sfeer. Ik wist: hier ligt werk, hier mogen we bouwen. Met goede moed had ik bedacht dat ik in de eerste maanden alle leden persoonlijk zou bezoeken, om hen te leren kennen en een band op te bouwen. Maar toen kwam corona, en mijn zorgvuldig bedachte plan viel in duigen. 

De pandemie dwong ons om snel te schakelen. Mijn creatieve geest kwam hier goed van pas: ik organiseerde digitale diensten, maakte een belschema om contact te houden met de leden, en deed waar nodig bezoekjes op gepaste afstand. Maar eerlijk? Ik had nog nooit een "normale" dienst van de Baptisten Gemeente Hardenberg meegemaakt. Alles voelde nieuw, en mijn ADHD-brein draaide op volle toeren. 

Toen de coronamaatregelen versoepeld werden, begon ik met frisse energie aan mijn taak. Maar al snel kwam de eerste harde confrontatie. Tijdens een gemeentevergadering, mijn eerste of tweede, sprak een enkeling hardop uit: "Sinds wij een voorganger hebben, is alles veranderd. Het onderwijs is niet meer wat het was." Die woorden sloegen in als een bom. Het voelde alsof ik door de grond zakte. In dat moment was ik weer dat kleine jongetje dat buiten de klas stond, dat niet goed genoeg was. Ik voelde me verloren.

Door de grond, maar niet verslagen

Die periode was moeilijk. Ik had het gevoel dat ik alles kwijt was. Maar juist toen, in mijn zwakte, zag ik Gods hand. De oudstenraad stond naast me, bad voor me, en bemoedigde me. En hoewel die woorden van kritiek pijn deden, was er ook een grote groep gemeenteleden die enthousiast waren, die zagen wat God aan het doen was. Langzaam begon ik weer op te staan.

Wat mij overeind hield, was mijn creatieve ADHD-brein. Juist die chaos in mijn hoofd gaf me eindeloze energie en bracht nieuwe ideeën naar boven. Ik bleef denken, plannen, en dromen, en langzaam begon de gemeente te groeien. Maar die groei bracht ook een nieuw probleem met zich mee: doordat ik overal enthousiast in dook, zat ik ineens overal in. Ik wilde overal bij zijn, alles doen, en alles begeleiden. Maar hoe blijf je dan in balans?

Balans vinden in de chaos

Op een gegeven moment werd het me te veel. Het voelde alsof alles zwart voor mijn ogen werd. Maar opnieuw zag ik Gods leiding. Hij opende deuren: nieuwe mensen kwamen naar de gemeente, en taakvelden werden gevuld door anderen. Ik leerde dat ik niet alles zelf hoefde te doen, dat ik mocht vertrouwen op de gaven van anderen. Zo begon ik langzaam balans te vinden.

Tot op de dag van vandaag krijg ik eindeloze creatieve ideeën. Mijn ADHD geeft me een unieke energie en maakt dat ik ad hoc een preek kan schrijven of aan een half woord genoeg heb om twintig lijntjes uit te zetten. Maar de kunst is om die lijntjes bij elkaar te houden, en daar zijn anderen in de gemeente gelukkig weer goed in. Samen vormen we een team, waarin mijn chaos en creativiteit een plek mogen hebben, maar waarin ook structuur en overzicht worden gebracht door anderen.

Gods genade in mijn roeping

Als ik terugkijk, zie ik hoe God mijn ADHD niet als een beperking heeft gebruikt, maar als een kracht. Hij heeft mij gemaakt zoals ik ben, met mijn energie, mijn creativiteit, en mijn enthousiasme. En hoewel ik soms worstel met balans, mag ik weten dat Zijn genade genoeg is. Samen met Linda blijf ik geloven in onze roeping voor Hardenberg, en ik ben dankbaar dat ik mag dienen, juist zoals ik ben.