De ADHDominee 3

Hoofdstuk 3 – Praktische tips en toepassingen

3.1 Structuur en overzicht

Structuur en overzicht… het zijn van die woorden waar de meeste ADHD’ers niet vanzelf mee opgroeien. Het zijn geen eigenschappen die je gewoon “hebt”, maar dingen die je gaandeweg moet leren, ontwikkelen en soms zelfs een beetje moet bevechten. Voor mij was dat niet anders.

Ik groeide op in een tijd waarin je nog gewoon een papieren agenda gebruikte en mobiele telefoons vooral grote apparaten waren met een antenne waar je u tegen zei. Toen ik een jaar of twaalf was, kreeg ik mijn eerste telefoon, een Motorola met zo’n uitschuifbare antenne. Als ik die nu laat zien aan jongeren, kijken ze me aan alsof ik een soort reliek uit de oertijd vasthoud.

In die periode schreef ik mijn huiswerk keurig op in mijn papieren agenda. En eerlijk is eerlijk: als ik dat consequent deed, werkte dat eigenlijk best goed. Maar daar zit precies de crux, want iets opschrijven is één ding… het ook daadwerkelijk uitvoeren is een heel ander verhaal.

Zoals ik eerder al deelde, had ik al jong verkering en was mijn leven behoorlijk gevuld. Liefde, sport, kerk en daarnaast vier dagen per week werken — mijn dagen zaten vol. Toen de mobiele telefoon zich verder ontwikkelde, dacht ik dat ik hét antwoord had gevonden op mijn chaos: een digitale agenda. En niet zomaar één, maar eentje die gekoppeld was aan die van Linda, zodat we altijd precies wisten wat er speelde.

In mijn hoofd was dat een briljant plan. In de praktijk bleek het allesbehalve dat.

Ik weet nog dat ik dacht: dit is ideaal, dit gaat mijn leven overzicht geven. Maar al snel veranderde dat gevoel. Zodra er echt gepland moest worden, ging het mis. Afspraken begonnen zich op te stapelen, dingen stonden dubbel, en zonder dat ik het doorhad maakte ik afspraken over afspraken heen.

Het liep volledig uit de hand toen ik in de zorg werkte en te maken kreeg met onregelmatige diensten. Diensten die niet goed in mijn agenda stonden, vergaderingen die ik simpelweg miste en afspraken die volledig langs me heen gingen. Het werd één grote wirwar waarin ik zelf het overzicht volledig kwijt was.

Op een gegeven moment hebben Linda en ik de knoop doorgehakt. We hebben het digitale systeem losgelaten en zijn teruggegaan naar papier. Gewoon een agenda, thuis op een vaste plek. Daar plannen we alles. Vanuit rust, vanuit één centrale plek.

En ja, laat ik eerlijk zijn: ik raak die agenda nog steeds regelmatig kwijt. Dan begint er weer een kleine speurtocht door mijn eigen chaos. Maar gek genoeg komt het uiteindelijk bijna altijd weer goed.

Wat betreft uitstelgedrag herken ik mezelf weer net iets anders dan veel andere ADHD’ers. Waar uitstellen voor velen een groot struikelblok is, heb ik juist de neiging om dingen meteen te doen zodra ze in mijn hoofd opkomen. Dat kan heel krachtig zijn, maar het betekent ook dat ik soms met tien dingen tegelijk bezig ben.

Toch, op de momenten dat het lukt om dat in goede banen te leiden, geeft het enorm veel energie en voldoening. Het zijn precies die momenten waarop ik opnieuw besef: ADHD is niet alleen lastig, het is ook iets wat kracht en dynamiek met zich meebrengt.

Als ik kijk naar wat mij helpt om enige vorm van structuur te bewaren, dan zijn het eigenlijk heel eenvoudige dingen. Dingen die misschien ouderwets lijken, maar juist daarom werken. Schrijven in plaats van typen. Eén plek waar alles samenkomt. Dingen direct oppakken in plaats van vooruit schuiven. En steeds weer proberen om, hoe verleidelijk het ook is, niet alles tegelijk te doen.

Maar misschien nog wel het belangrijkste: leren om mijn ADHD niet alleen als probleem te zien, maar ook als onderdeel van wie ik ben.

In dat alles blijft één Bijbelse gedachte voor mij richtinggevend:
“Laat alles wat u doet, gebeuren in liefde.”

Want uiteindelijk gaat het niet om perfecte structuur of een foutloze planning. Het gaat erom dat wat je doet, gebeurt vanuit de juiste houding. Liefde voor je gezin, je werk, je gemeente — en ja, ook voor jezelf.

En als ik mijn agenda weer eens kwijt ben? Dan is dat misschien precies zo’n moment waarop ik mezelf eraan herinner dat God mij nooit uit het oog verliest, ook niet als ik zelf het overzicht even kwijt ben.

3.2 Handige hulpmiddelen

We leven in een tijd waarin iedereen op zoek is naar overzicht. Naar rust. Naar grip op het leven. Of je nu ADHD hebt of niet, het lijkt wel alsof we allemaal voortdurend achter de feiten aanlopen.

Ik merk dat bij mezelf ook. De neiging om maar door te gaan, om alles tegelijk te willen doen en ondertussen het gevoel te hebben dat het nooit echt “af” is.

Er zijn inmiddels ontelbaar veel boeken geschreven over hoe je dat zou moeten aanpakken. Methoden, systemen, stappenplannen — noem het maar op. Maar ik heb gemerkt dat de dingen die voor mij echt het verschil maken, helemaal niet zo ingewikkeld zijn.

Sterker nog, ze zijn verrassend eenvoudig.

Het belangrijkste hulpmiddel in mijn leven zijn de mensen om mij heen. Mensen die mij accepteren zoals ik ben, zonder dat daar eerst iets aan “gerepareerd” hoeft te worden. Mensen die niet afhaken wanneer mijn gedachten alle kanten op schieten, maar die gewoon blijven.

Dat soort relaties geven ruimte. En juist in die ruimte ontstaat groei.

En dan is daar Linda.

Als ik terugkijk, kan ik oprecht zeggen dat zij degene is die mij nooit heeft laten twijfelen aan mijn waarde. Waar ik soms worstel met mijn eigen onrust of vergeetachtigheid, ziet zij iets anders. Zij ziet niet alleen mijn valkuilen, maar juist ook mijn kracht.

Ze moedigt me aan, bouwt me op en blijft naast me staan, ook op de momenten dat ik het zelf even niet meer overzie.

Naast de mensen om mij heen helpt het mij enorm om te kijken naar de Bijbel. Niet als een boek vol perfecte voorbeelden, maar juist als een spiegel van echte mensen. Mensen die worstelden, die twijfelden, die fouten maakten — en die toch door God werden gebruikt.

Mozes, die zich afvroeg of hij wel geschikt was.
Gideon, die zichzelf klein vond.
Petrus, die soms sneller sprak dan hij dacht.
David, die leefde met enorme pieken en diepe dalen.

Als je daar goed naar kijkt, zie je dat God niet op zoek is naar perfectie. Hij zoekt mensen die beschikbaar zijn. Mensen die Hem willen volgen, precies zoals ze zijn.

En dat besef geeft ruimte. Het haalt de druk eraf. Het laat zien dat je niet eerst alles op orde hoeft te hebben voordat je betekenisvol kunt zijn.

3.3 Beweging, rust en ontspanning

Het leven kan soms voelen als een voortdurende stroom die maar doorgaat. Voor iemand met ADHD wordt die stroom al snel een soort achtbaan waarin het lastig is om momenten van echte rust te vinden.

Toch heb ik in de loop van de jaren ontdekt dat drie dingen daarin essentieel zijn: beweging, rust en ontspanning. Niet los van elkaar, maar juist in samenhang.

Beweging is voor mij altijd een natuurlijke uitlaatklep geweest. In de bouw, in de zorg, op het sportveld — mijn lichaam was voortdurend in beweging. En dat deed iets met mijn hoofd. Het gaf ruimte, het bracht focus.

Ik merk het direct als dat wegvalt. Als ik te weinig beweeg, stapelt de onrust zich op en gaan mijn gedachten alle kanten op.

Rust daarentegen is een ingewikkelder verhaal. Wat is rust eigenlijk? Is het stilzitten? Niets doen? Of is het iets diepers?

Het afgelopen jaar werd ik daar opnieuw bij bepaald toen ik het boek Radicale Uitbanning van Haast las. Het confronteerde me met de manier waarop we leven. Altijd aan, altijd bereikbaar, altijd prikkels.

Vroeger speelde ik buiten, was ik bezig, gebruikte ik mijn energie. Nu merk ik hoe makkelijk je die energie juist vasthoudt, opslaat, omdat je constant geprikkeld wordt zonder dat je echt ontlaadt.

Daarom hebben Linda en ik een rigoureuze keuze gemaakt: sociale media van onze telefoons verwijderd. En eerlijk gezegd was dat bevrijdend.

Er kwam ruimte. Rust. Aandacht.

Ontspanning zit voor mij niet in grote dingen. Het zit in eenvoud. In een goed gesprek, een moment buiten, samen zijn met mensen die dichtbij staan.

En ergens in dat alles ontdek ik steeds opnieuw dat echte rust niet alleen iets praktisch is, maar ook geestelijk.

De woorden van Jezus blijven daarin voor mij leidend: dat Hij rust geeft aan wie vermoeid is. Dat rust niet alleen gaat over stilstand, maar over vertrouwen.

Vissen – een plek van rust

Voor mij heeft die rust ook een heel concrete plek gekregen: aan het water.

Vissen is voor mij veel meer dan een hobby. Het is een moment waarop alles even stilvalt. Waar mijn hoofd tot rust komt en ik simpelweg aanwezig ben in het moment.

En tegelijkertijd gebeuren daar ook de meest typische ADHD-momenten.

Zoals die keer dat ik een grote vis aan de haak had en mijn hengel het water in vloog — en ik er zonder na te denken achteraan sprong. Alles nat, alles stuk… maar ik had wel die vis.

Of die nacht waarin ik vergat mijn hengels goed vast te zetten en ze letterlijk het water in verdwenen.

Het zijn van die momenten waar je achteraf alleen maar om kunt lachen.

En misschien zit daar wel precies de les: dat niet alles perfect hoeft te gaan om waardevol te zijn.

Aan de waterkant begrijp ik ook beter wat er bedoeld wordt met die woorden uit Psalm 23, over rustig water. Over geleid worden naar een plek van vrede.

3.4 ADHD en relaties

Als ik kijk naar mijn leven, dan besef ik dat ADHD daar een onderdeel van is — maar niet de kern. De kern wordt gevormd door de mensen die God mij gegeven heeft.

Mijn vrouw.
Mijn kinderen.

Linda is daarin onmisbaar. Zij brengt rust waar ik die soms verlies. Ze helpt me relativeren, ze houdt het overzicht en ze blijft staan, ook als ik wankel.

Onze jongens brengen leven in huis. Elk met hun eigen karakter, hun eigen manier van zijn.

In Thijmen herken ik zoveel van mezelf. Zijn energie, zijn manier van denken, zijn zoektocht naar focus. Het raakt me, omdat ik daarin mijn eigen jeugd terugzie — maar ook omdat ik nu de kans heb om hem anders te begeleiden dan ik zelf heb ervaren.

Daan laat weer een heel andere kant zien. Rustig, doordacht, scherp. Hij begrijpt vaak meer dan je denkt en weet dingen op een bijzondere manier in perspectief te plaatsen.

En onze jongste… die leeft gewoon. Onbezorgd, vol energie, helemaal in het moment.

Samen vormen we een gezin waarin het nooit saai is. Waar het soms druk is, soms chaotisch, maar boven alles gevuld met liefde.

De Bijbel spreekt over kinderen als een geschenk. En hoe ouder ik word, hoe meer ik dat ga begrijpen. Niet omdat alles altijd makkelijk is, maar juist omdat het leven zich daarin zo puur laat zien.

Als ouder probeer ik mijn kinderen te begeleiden, richting te geven, maar ook los te laten waar dat nodig is. In het besef dat ik het niet alleen hoef te doen.

God is erbij. In de rust en in de chaos.

Nou, het einde van dit verslag

Misschien is dat wel de rode draad door alles heen: dat je het leven niet eerst perfect op orde hoeft te hebben voordat het waardevol wordt.

ADHD brengt uitdagingen met zich mee, dat is zeker waar. Maar het brengt ook kleur, energie en een bepaalde levendigheid die je niet moet onderschatten.

Dus in plaats van ertegen te vechten, probeer het te omarmen. Niet door alles los te laten, maar door te leren hoe je ermee kunt leven.

Met vallen en opstaan.
Met lachen om jezelf.
Met vertrouwen dat God ook in jouw chaos aan het werk is.

En misschien ontdek je dan, net als ik, dat wat eerst een beperking leek… uiteindelijk ook een zegen kan zijn.